ದಂತಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಿಷಾಸುರನು ಮಹಿಷ (ಎಮ್ಮೆ) + ಅಸುರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅವನು ಮೈಸೂರು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ.ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ವರ ಪಡೆದಿದ್ದನು – "ಯಾವ ಪುರುಷನೂ ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಾರದು" ಎಂಬುದು. ಈ ವರದಿಂದ ಅವನ ಅಹಂಕಾರ ಹೆಚ್ಚಿತು. ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಘೋಷಿಸಿ, ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸಹ ಕಬಳಿಸಿದ. ದೇವತೆಗಳು ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರರ ಬಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಪರಿಹಾರ ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವರ ಶಕ್ತಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬೆರೆತು ಒಂದು ಭವ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿದವು – ಅದು ದೇವಿ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ (ದುರ್ಗಾ).
ಮಹಿಷಾಸುರನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ದೇವಿ 9 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಿದಳು.10ನೇ ದಿನ, ಅವನು ಎಮ್ಮೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗ, ದೇವಿ ತನ್ನ ತ್ರಿಶೂಲ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಳು.
ಆ ದಿನವೇ ವಿಜಯದಶಮಿ (ದಸರಾ) ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಬೆಟ್ಟವು ಮಹಿಷಾಸುರ ಸಂಹಾರ ನಡೆದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳು – ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ ಕಾಲ
12ನೇ ಶತಮಾನದ ದಾಖಲೆಗಳು – ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಚಾಮುಂಡಿ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳ ಸಾಕ್ಷಿ ಇದೆ.
ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವ – 15ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ದೇವಾಲಯದ ವಿಸ್ತರಣೆ ನಡೆಯಿತು.
ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ ಆರಾಧನೆ – 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಡೇಯರು ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜಕುಲದ ದೇವಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.
ರಾಜ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು – ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಗೋಪುರ, ಕಲ್ಲಿನ ಸ್ತಂಭಗಳು, ಕಂಚಿನ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು.
1827ರಲ್ಲಿ – ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ III 1008 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸುಲಭ ದಾರಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದರು.
ಇಂದಿನ ಕಾಲ – ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟ ಮೈಸೂರಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನವರಾತ್ರಿ–ದಸರಾ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ದೇವಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೈಸೂರು ನಗರದ ಹೆಸರೇ "ಮಹಿಷಾಸುರನ ಊರು" (Mahisha + Ooru) ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ.ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ, ಪಾದಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹಿಷಾಸುರನ ಪ್ರತಿಮೆ – ಈ ಎರಡೂ ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ದಸರಾ ಜಂಬೂ ಸವಾರಿ ದೇವಿ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಪೂಜೆಯಿಂದಲೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.