ಡಾ. ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್, ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸಿಖ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ, 2004 ರಿಂದ 2014 ರವರೆಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರೊಗ್ರೆಸಿವ್ ಅಲಯನ್ಸ್ (UPA) ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಎರಡು ಅವಧಿಗಳವರೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ನಂತರ ಪೂರ್ಣ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಮತ್ತೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೊದಲ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಆಡಳಿತವು ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರೀಕರಣ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು.

 ಭಾರತವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು, ಸರಾಸರಿ 7.7% GDP ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ 300 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಬಡತನದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿತು. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು, ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳ ಸಾರಾಂಶ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ.ಇದನ್ನು ಓದಿ: ನಾಳೆಯಿಂದ ದೇಶಾದ್ಯಂತ BSNL ಸ್ವದೇಶಿ 4G ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಸೇವೆ: ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿರಿಂದ ಉದ್ಘಾಟನೆ

ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳು:

1991–1996 ರಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ಸಿಂಗ್ ಉದಾರೀಕರಣಕ್ಕೆ(ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸುವ) ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಒದಗಿಸಿದರು:

GDP ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ: ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು $2 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು, 2006–2007ರಲ್ಲಿ 9–10% ಗರಿಷ್ಠ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ, ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದ ನೀತಿಗಳು, ಸಬ್ಸಿಡಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಬಡತನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದವು.

ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ತೆರಿಗೆ (VAT) ಜಾರಿ (2005): ಸಂಕೀರ್ಣ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿ, ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.

ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ (SEZ) ಕಾಯಿದೆ (2005): ರಫ್ತು-ಆಧಾರಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆರಿಗೆ-ಮುಕ್ತ ವಲಯಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು, ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು (FDI) ಆಕರ್ಷಿಸಿತು.

- ರೈತರಿಗೆ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ: ಕೃಷಿ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮನ್ನಾ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದವು.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕು-ಆಧಾರಿತ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಕಾಯಿದೆ (MGNREGA, 2005): ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 100 ದಿನಗಳ ವೇತನ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿಯಾಯಿತು, ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 50 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವಾಯಿತು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಡತನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು.

- ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆ (RTI, 2005): ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯಿದೆ (2013): ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರದ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು, ಪೌಷ್ಟಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿತು.

ಆಧಾರ್ ಉಪಕ್ರಮ: ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಗುರುತಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು, ನೇರ ಲಾಭ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸಿ, ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು.

ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ನಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ:

ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಗರ ನವೀಕರಣ ಮಿಷನ್ (JNNURM, 2005): ರಸ್ತೆಗಳು, ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯದಂತಹ ನಗರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿತು, 65 ನಗರಗಳನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸಿತು.

ಭಾರತಮಾಲಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳು: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು, ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.

ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು:

ಭಾರತ-ಅಮೆರಿಕ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದ (2008): ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸಿತು, ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.

ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಉತ್ತೇಜನ: ಚಂದ್ರಯಾನ-1 (2008, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಚಂದ್ರ ಮಿಷನ್) ಅನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಂಗಳಯಾನ (2013 ಮಂಗಳ ಆರ್ಬಿಟರ್) ಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿತು, ಭಾರತದ ಜಾಗತಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಿತು.

ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಅವಧಿಯು 2G ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಹಂಚಿಕೆ ಹಗರಣಗಳಂತಹ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ಇದು ರಾಜಕೀಯ ಆಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಭಾರತದ ಜಾಗತಿಕ ಏರಿಕೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದವು. ವಿನಯಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದ ಅವರು, ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿದೆ.