ಕರ್ನಾಟಕವು "ದೇವಾಲಯಗಳ ನಾಡು". ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಲು ಕೂಡ ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕದಂಬರು, ಚಾಲುಕ್ಯರು, ಹೊಯ್ಸಳರು ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ದೇವಾಲಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಂತಹ ಐದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೇವಾಲಯಗಳ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:

1. ಶ್ರೀ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ, ಹಂಪಿ

ಹಂಪಿ ಎಂದರೆ ನೆನಪಾಗುವುದೇ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭವ್ಯತೆ. ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು 7ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಜಯನಗರ ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರವು ಸುಮಾರು 160 ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರಂಧ್ರದ ಮೂಲಕ ಬರುವ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು, ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಗೋಪುರದ ತಲೆಕೆಳಗಾದ ನೆರಳನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ.

2. ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಹಳೇಬೀಡು

ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳೇಬೀಡುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.

ಇಲ್ಲಿನ ಹೊರಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾವಿರಾರು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯದಂತೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ನಂದಿ ವಿಗ್ರಹವು ಏಕಶಿಲೆಯಿಂದ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಂದಿ ವಿಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವಂತೆ ನಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

3. ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು

ಹಳೇಬೀಡುವಿನ ಅವಳಿ ಎನ್ನಲಾಗುವ ಬೇಲೂರಿನ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು ಹೊಯ್ಸಳರ ಜಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 'ಶಿಲೆಗಳ ಸುಂದರಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯೇ ಶಿಲಾಬಾಲಿಕೆಯರು ಅಥವಾ ಮದನಿಕೆಯರ ವಿಗ್ರಹಗಳು. ಈ ಸುಂದರ ವಿಗ್ರಹಗಳ ಕೆತ್ತನೆ ಎಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ, ಅವುಗಳ ಆಭರಣಗಳ ನಡುವೆ ನೂಲನ್ನು ತೂರಿಸುವಷ್ಟು ಜಾಗವಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ಭುವನೇಶ್ವರಿ ಕಲೆಯು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

4. ವಿಜಯ ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಾಲಯ, ಹಂಪಿ

ಹಂಪಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ರತ್ನವೆಂದರೆ ವಿಜಯ ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಾಲಯ. ಇದು ವಿಜಯನಗರದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರೂಪವಾಗಿದೆ.

* ಸಂಗೀತ ಸ್ತಂಭಗಳು: ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ 56 ಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಬೆರಳಿನಿಂದ ತಟ್ಟಿದರೆ ಸಪ್ತಸ್ವರಗಳು (ಸ-ರಿ-ಗ-ಮ-ಪ) ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು 'ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಪಿಲ್ಲರ್ಸ್' ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲ್ಲಿನ ರಥವು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಲಾಂಛನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ರಥದ ಚಕ್ರಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಚಲಿಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

5. ಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಚೌಡದಾನಪುರ (ಹಾವೇರಿ)

ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಶೈಲಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಎಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿವೆ ಎಂದರೆ ಸಣ್ಣ ಸೂಜಿಯ ಮೊನೆಯಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನೂ ಬಿಡದೆ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಶಾಸನಗಳು ಹಳೆಗನ್ನಡದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಇದು ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹೆಮ್ಮೆಯಾಗಿದೆ.

ಈ ದೇವಾಲಯಗಳ ಭೇಟಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಮಯ:

ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಈ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ ಕಾಲವಾಗಿದೆ.