ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ವಿಶೇಷ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ನಡೆಸುವ ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ (ECI) ಅಧಿಕಾರವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣರಹಿತವೇ ಮತ್ತು ಅದು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಒಳಪಡುವುದಿಲ್ಲವೇ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಬುಧವಾರ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು

ಸಿಜೆಐ ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್‌ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೊಯಮಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ಕೆಲವು ಗಂಭೀರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು:

ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರು ಕೈಬಿಡುವುದು ಅಥವಾ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡುವುದು ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯಿದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 21(2)ರಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿರುವ ನಿಗದಿತ ವಿಧಾನವನ್ನೇ ಏಕೆ ಅನುಸರಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಪೀಠ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು. "ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣರಹಿತವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಾಗ್ಚಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. ನಿಯಮ 4ರಿಂದ 13ರವರೆಗಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಆಯೋಗದ ಈ ಅಧಿಕಾರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಿಂದ ಹೊರತಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.

ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ವಾದ

ಆಯೋಗದ ಪರವಾಗಿ ಹಾಜರಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ರಾಕೇಶ್ ದ್ವಿವೇದಿ ಅವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು:

ಕಾನೂನಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಎಸ್‌ಐಆರ್ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ 326ನೇ ವಿಧಿಗೆ (ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರಬಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.

ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನು?

ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಎಡಿಆರ್‌ (ADR) ಮತ್ತು ಎನ್‌ಎಫ್‌ಐಡಬ್ಲ್ಯೂ (NFIW) ನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದವು.ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಟ್ ಇದಕ್ಕೆ ತಡೆ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ.

ಆದರೆ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27, 2025ರಂದು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಕೇರಳ, ತಮಿಳುನಾಡು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದಾಗ ಹೊಸ ಅರ್ಜಿಗಳು ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾದವು.

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂದರ್ಭ

ವಿಚಾರಣೆಯ ವೇಳೆ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಾಗ್ಚಿ ಅವರು ದೇಶ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರದ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರು. ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದ್‌ನಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡಿ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ನಿರಂತರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನೂ ಅವರು ವಿವರಿಸಿದರು.

ಈ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯು ಇಂದು (ಗುರುವಾರ) ಕೂಡ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದ್ದು, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಯಾವ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಲಿದೆ ಎಂಬ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿದೆ.