ಭಾರತವು ಇಂದು ವಿಶ್ವದ ಬಲಿಷ್ಠ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನಿಂತಿದೆ ಎಂದರೆ, ಅದರ ಅಡಿಪಾಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್ ಅವರ ಅಪ್ರತಿಮ ಶ್ರಮವಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜನವರಿ 26ರಂದು ನಾವು ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುವಾಗ, ಈ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಶಿಲ್ಪಿಯನ್ನು ನೆನೆಯುವುದು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ.

ದೇಶವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ 'ಭಾರತದ ಬಿಸ್ಮಾರ್ಕ್'

1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಕ್ಕಾಗ ದೇಶವು ಕೇವಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ 562ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಣ್ಣ-ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿ ಹರಿದು ಹಂಚಿಹೋಗಿತ್ತು. ಈ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯದ ಮಾತು ಎಂದು ಹಲವರು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು.

ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಚತುರತೆ: ಪಟೇಲರು 'ಸಾಮ, ದಾನ, ಭೇದ, ದಂಡ' ನೀತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮಾತುಕತೆಯಿಂದ ಬಹುತೇಕ ರಾಜರನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದರು.

ಧೈರ್ಯದ ನಿರ್ಧಾರ: ಜುನಾಗಢ್, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಂತಹ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಸವಾಲುಗಳು ಎದುರಾದಾಗ ಪಟೇಲರು ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಎದೆಗುಂದದೆ ಭಾರತದ ಭೂಪಟವನ್ನು ಅಖಂಡಗೊಳಿಸಿದರು.

ಏಕತೆಯ ಮಂತ್ರ: "ನಾವು ಭಾರತೀಯರು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಮೂಡಬೇಕು" ಎಂಬುದು ಅವರ ಮಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು.

ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್: ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ

ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವವು ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನದ ಜಾರಿಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಆ ಸಂವಿಧಾನವು ಇಡೀ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಮೊದಲು ದೇಶ 'ಒಂದಾಗಿ' ಇರಬೇಕಿತ್ತು. ಪಟೇಲರು ದೇಶವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸದಿದ್ದರೆ, ನಾವು ಇಂದು ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಪರೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳ (IAS/IPS) ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪಟೇಲರು, ದೇಶದ ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಇದು ಗಣರಾಜ್ಯ ಭಾರತದ ಸುಗಮ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಸಮಿತಿಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅವರು ನೀಡಿದ ಸಲಹೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನಮ್ಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಜೀವಾಳವಾಗಿವೆ.

"ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನೂ ತಾನು ಭಾರತೀಯನೆಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಈ ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕಿದೆ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕರ್ತವ್ಯಗಳೂ ಇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು." — ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್

ಇಂದು ನಾವು ಆಚರಿಸುವ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವೂ ಪಟೇಲರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಫಲವಾಗಿದೆ. ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ಏಕತಾ ಪ್ರತಿಮೆ' (Statue of Unity) ಹೇಗೆ ಆಕಾಶದೆತ್ತರಕ್ಕೆ ನಿಂತಿದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಭಾರತದ ಏಕತೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪಟೇಲರ ಹೆಸರು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿದೆ. ಈ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದಂದು ಆ ಮಹಾನ್ ಚೇತನಕ್ಕೆ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ.