ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ (USSR) ಪತನ: ಒಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಮನುಷ್ಯರು ಪಾಠ ಕಲಿಯಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಇತಿಹಾಸವು ಭವಿಷ್ಯದ ಸೂಚಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ನಾವು ಕಲಿತ ಏಕೈಕ ಪಾಠವೆಂದರೆ, ನಾವು ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಏನನ್ನೂ ಕಲಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು. ಒಂದು ದೈತ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಪತನ, USSR ಏಕೆ ಕುಸಿಯಿತು?
ಡಿಸೆಂಬರ್ 26, 1991 ಆ ದಿನ. ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೀಣತೆ, ರಾಜಕೀಯ ತಪ್ಪು ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಅಲೆಯು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿದ 'ಪರಿಪೂರ್ಣ ಚಂಡಮಾರುತ' (perfect storm) ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಮಾರಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು.
ಏಳು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ USSR ಅಪ್ರತಿಮ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಎತ್ತರವಾಗಿ ನಿಂತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಅದರ ಏಕಶಿಲಾ ಸದೃಶ ಬಾಹ್ಯರೂಪವು ಮಸುಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಿರುಕುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. 1970 ಮತ್ತು 80 ರ ದಶಕದ ವೇಳೆಗೆ USSR ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ದೈತ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತ್ತು, ಆದರೆ 80 ರ ದಶಕವು ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ಥಗಿತತೆಯ ಕಾಲವಾಯಿತು. ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಅವರ 'ಸ್ಟಾರ್ ವಾರ್ಸ್' ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಡುವೆ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಮೆರಿಕದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಗೆ ಸರಿಸಮನಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲು, USSR ತನ್ನ ಒಟ್ಟು ಜಿಡಿಪಿಯ (GDP) 20% ರಷ್ಟನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿತು. ಇದು ನಾಗರಿಕ ವಲಯದ ಹೂಡಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. USSR ತನ್ನ ತೈಲ ರಫ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 80 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೈಲ ಬೆಲೆ ಕುಸಿದಿದ್ದರಿಂದ ತೈಲವನ್ನು ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಉಂಟಾಯಿತು.
1985 ರಲ್ಲಿ ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೇವ್ ಕ್ರೆಮ್ಲಿನ್ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಸೋವಿಯತ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಹದಗೆಟ್ಟಿರುವುದು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು ಗೋರ್ಬಚೇವ್ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನೀತಿಗಳನ್ನು ತಂದರು:
ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ನೋಸ್ಟ್ ಇದರರ್ಥ 'ಮುಕ್ತತೆ'.
ಪೆರೆಸ್ಟ್ರೊಯಿಕಾ ಇದರರ್ಥ 'ಪುನರ್ರಚನೆ'.
ಆದರೆ ಇವೆರಡೂ ಉಲ್ಟಾ ಹೊಡೆದವು. ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ನೋಸ್ಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಸಂ ವಿರುದ್ಧ ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಪೆರೆಸ್ಟ್ರೊಯಿಕಾ ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೂ, ಆಗಲೇ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿದ್ದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಅದು ಸಾಕಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ನಂತರ ಸಂಭವಿಸಿದ ವಿನಾಶವು ಊಹಿಸಲೂ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಪುನರುತ್ಥಾನವು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ USSR ಎಂಬುದು 15 ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿತ್ತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ, ಲಾಟ್ವಿಯಾ ಮತ್ತು ಲಿಥುವೇನಿಯಾದಂತಹ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗೋರ್ಬಚೇವ್ ಬಂಡುಕೋರರನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ USSR ರಷ್ಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ 15 ಹೊಸ ದೇಶಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯಿತು.
ಯುಎಸ್-ಇಸ್ರೇಲ್-ಇರಾನ್ ಯುದ್ಧ: 12ನೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಸಂಘರ್ಷ
ಅಂತಿಮ ಹೊಡೆತವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1991 ರ ದಂಗೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು. ರಷ್ಯಾ, ಉಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಬೆಲಾರಸ್ ದೇಶಗಳ ನಾಯಕರು 'ಬೆಲವೆಜಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ' ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಇನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ಮೂಲಕ USSR ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು.