ನವದೆಹಲಿ: ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿ ಉಳಿಸದೆ, ಅದನ್ನು ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ತರಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದು ಮಾಸ್ಟರ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ನೀಡಿದೆ. 2023ರ ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಠಿಣ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಲು 131ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ, 2026 ಅನ್ನು ಮಂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೀಸಲಾತಿ ಜಾರಿಗೆ ಇದ್ದ ಅತಿದೊಡ್ಡ 'ಡೆಡ್‌ಲಾಕ್' ಅನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಮುರಿದಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

ಲಿಂಕ್ ಕಟ್: ಜನಗಣತಿ ಮತ್ತು ಮೀಸಲಾತಿ ನಡುವಿದ್ದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕಿದ ಹೊಸ ತಿದ್ದುಪಡಿ.

ವೇಗದ ಹಾದಿ: 2034ರ ಬದಲು 2029ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲೇ ಮೀಸಲಾತಿ ಅನ್ವಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ.

ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಹಾರ: ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ (Delimitation) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೊಸ ವೇಗ.

ಏನಿದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಡೆತಡೆ?

2023ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗಿದ್ದ ಮೂಲ 'ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ವಂದನ್ ಅಧಿನಿಯಮ'ದ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಷರತ್ತುಗಳಿದ್ದವು:

ಮುಂದಿನ ಹೊಸ ಜನಗಣತಿ (Census) ನಡೆಯಬೇಕು. ಆ ಜನಗಣತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ (Delimitation) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲು ಕನಿಷ್ಠ 2034ರವರೆಗೂ ಕಾಯಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇತ್ತು. ಆದರೆ, 2026ರ ಈ ಹೊಸ 131ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಈ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿ, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭಿಸಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.

2029ರ ಚುನಾವಣೆಗೆ 'ಗ್ರೀನ್ ಸಿಗ್ನಲ್'

ಹೊಸ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಅನ್ವಯ, ಸರ್ಕಾರವು ಜನಗಣತಿಯ ವಿಳಂಬಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಂದಾಜುಗಳು ಅಥವಾ 2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲು ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ನೇರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ, 2029ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಶೇ. 33ರಷ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವುದು ಈಗ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ.

ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆ

ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದಾಗ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು. "ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಳಂಬ ಸಲ್ಲದು" ಎಂಬ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವಿಗೆ ಹಲವು ಪಕ್ಷಗಳು ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿವೆ. ಜನಗಣತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಮಾಡುವುದು ಎಷ್ಟು ಶಾಸ್ತ್ರಬದ್ಧ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದರೂ, ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ 'ವಿಶೇಷ ತಿದ್ದುಪಡಿ'ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೊರೆತಿದೆ.

ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ

ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಪ್ರಕಾರ, "131ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಆತ್ಮವಿದ್ದಂತೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರದಿದ್ದರೆ, ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ದಶಕದ ನಂತರದ ಕನಸಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಅದು 2029ರ ವಾಸ್ತವವಾಗಲಿದೆ."

ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರವು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ಇರುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿವಾರಿಸಿದೆ. ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಗಟ್ಟಿ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಬರುವ ದಿನಗಳು ಈಗ ಅತಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿವೆ.