ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ದಶಕಗಳ ಕಾಲದ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಈಗ ತೆರೆ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಬಹುನಿರೀಕ್ಷಿತ 'ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣಾ ಆಯೋಗ' (Delimitation Commission) ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು, 2026ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದೆ. ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನೇತೃತ್ವದ ಈ ಆಯೋಗವು ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯದ ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ಮತಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ಮರುನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಲಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

ಆಯೋಗದ ರಚನೆ: ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ.

ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಆಧಾರ: 2011ರ ಜನಗಣತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂದಾಜಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಹಂಚಿಕೆ.

ದಕ್ಷಿಣದ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಮದ್ದು: ಜನಸಂಖ್ಯಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡಿದ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು 'ವಿಶೇಷ ಸೂತ್ರ'.

ಏನಿದು ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್? ಏಕೆ ಈಗ ಅನಿವಾರ್ಯ?

ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿ ಜನಗಣತಿಯ ನಂತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮರುಹಂಚಿಕೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ಆದರೆ, 1971ರ ನಂತರ ಸೀಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಒಬ್ಬ ಸಂಸದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಿತಿಮೀರಿದೆ. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಲಭತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೆ 'ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣೆ' (Special Formula)

ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ (ಯುಪಿ, ಬಿಹಾರ) ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ, ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ (ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ) ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ. ಕೇವಲ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೇ ಮಾನದಂಡವಾಗಿರಿಸಿದರೆ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸೀಟುಗಳ ಪಾಲು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಭೀತಿ ಇತ್ತು. ಇದನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಆಯೋಗವು ಈ ಬಾರಿ 'ರಾಜ್ಯವಾರು ಅನುಪಾತದ ಸುಧಾರಿತ ಮಾದರಿ'ಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡಿದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ 'ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಅಂಕ' ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ಸೀಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು.

ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಹೇಗೆ?

ಆಯೋಗವು ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದು ಗಡಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿದೆ.

ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ನಗರಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರು, ಮುಂಬೈ, ದೆಹಲಿಯಂತಹ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿದೆ.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ವಲಸೆಯಿಂದಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಅಥವಾ ಮರುಹಂಚುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವವೇನು?

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 28 ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿವೆ. ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯ ನಂತರ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ 40 ರಿಂದ 42ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಅಂದಾಜಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು 2 ರಿಂದ 3 ಹೊಸ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಿದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ

ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು ಆಯೋಗವು ಕರಡು ವರದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ತಮ್ಮ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರ ಅಹವಾಲುಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಅಂತಿಮ ಗೆಜೆಟ್ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿದೆ. 2026ರ ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್ ಕೇವಲ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ 2029ರ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಲಿದೆ. ಇದು ಸಮಾನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ.