ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಒಂದು ಕುದುರೆಯಂತೆ; ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿದರೆ ಗುರಿ ಮುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ನೀಡಿದ ಈ ಬೋಧನೆಗಳು ಇಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಿ.

೧. ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅರಿಯಿರಿ

ಅರ್ಜುನನು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—"ಕೃಷ್ಣಾ, ಮನಸ್ಸು ಗಾಳಿಯಷ್ಟೇ ಚಂಚಲವಾದುದು." ಕೃಷ್ಣನು ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ಮನಸ್ಸು ಅಲೆದಾಡುವುದು ಅದರ ಸಹಜ ಗುಣ. ಮೊದಲು ಆ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಗಾಬರಿ ಪಡಬೇಡಿ. ಬದಲಿಗೆ, ಮನಸ್ಸು ಚಂಚಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಅದನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ.

೨. ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ (The Master Key)

ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಕೃಷ್ಣನು ನೀಡುವ ಮಂತ್ರ: ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ.

* ಅಭ್ಯಾಸ: ಮನಸ್ಸು ವಿಷಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ, ಅದನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವಾಪಸ್ ಗುರಿಯತ್ತ ತರುವ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನ.

* ವೈರಾಗ್ಯ: ಬೇಡದ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಮೋಹವನ್ನು ಬಿಡುವುದು. ಯಾವುದು ನಮ್ಮ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯೋ ಅದನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ದೂರ ಮಾಡುವುದೇ ವೈರಾಗ್ಯ.

೩. ನಿಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ

ನಮ್ಮ ಶರೀರ ಒಂದು ರಥವಿದ್ದಂತೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳೇ ಕುದುರೆಗಳು, ಮನಸ್ಸೇ ಹಗ್ಗ, ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯೇ ಸಾರಥಿ. ಹಗ್ಗ (ಮನಸ್ಸು) ಕುದುರೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಓಡಬಾರದು, ಬದಲಿಗೆ ಸಾರಥಿಯ (ಬುದ್ಧಿ) ಕೈಯಲ್ಲಿರಬೇಕು. ನೀವು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೊದಲು 'ಇದು ಸರಿಯೋ ತಪ್ಪೋ?' ಎಂದು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಆಲೋಚಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ.

೪. ಫಲದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಬಿಡಿ (Focus on Process)

ನಾವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕಿಂತ ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತೇವೆ. "ನಾನು ಫೇಲ್ ಆದರೆ ಏನು ಮಾಡಲಿ?" ಅಥವಾ "ಲಾಭ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಏನು ಕಥೆ?" ಎಂಬ ಭಯವೇ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಚಂಚಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—"ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ನಿನ್ನ ಹಕ್ಕಿದೆ, ಫಲದ ಮೇಲಲ್ಲ." ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನವಿಟ್ಟಾಗ ಮನಸ್ಸು ತಾನಾಗಿಯೇ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ.

೫. ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಶಿಸ್ತು

ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿರಲು ನಮ್ಮ ದಿನಚರಿ ಮುಖ್ಯ. ಸರಿಯಾದ ನಿದ್ರೆ, ಮಿತವಾದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತವಾದ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಯಾರು ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಿಸ್ತನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು:

ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆದ್ದವನಿಗೆ ಮನಸ್ಸು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಿತ್ರನಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ನಿಮ್ಮ ಬದುಕು ತಾನಾಗಿಯೇ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಉದ್ಧರೇದಾತ್ಮನಾತ್ಮಾನಂ ನಾತ್ಮಾನಮವಸಾದಯೇತ್"